چرایی کمبود گاز را باید در ناترازی ساختاری تولید و مصرف جست‌وجو کرد. بخش بزرگی از تولید گاز کشور به پارس جنوبی وابسته است و مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس در سال ۱۴۰۴ اعلام کرد که افت فشار این میدان آغاز شده است. همچنین جنگ نیز آسیبی جدی به حوزه گاز کشور وارد کرده و استان‌های انتهای خط را با چالشی جدی مواجه کرده است
در گزارش‌ها سهم پارس جنوبی در تأمین گاز مصرفی کشور حدود ۷۰ درصد عنوان شد. هم‌زمان، مصرف خانگی در فصل سرما به‌شدت افزایش می‌یابد و در شرایط اوج مصرف، اولویت طبیعی شبکه، تأمین گاز مشترکان خانگی و خدمات حیاتی است. در نتیجه، صنایع به‌ویژه واحدهای بزرگ و انرژی‌بر در معرض محدودیت قرار می‌گیرند. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده که محدودیت گاز می‌تواند به کاهش تولید و حتی توقف برخی خطوط صنعتی منجر شود.
در شمال کشور، مسئله انتقال و فشار شبکه نیز اهمیت مضاعفی دارد. فاصله این استان‌ها از مراکز اصلی تولید گاز جنوب کشور و وابستگی به خطوط انتقال طولانی، باعث می‌شود در دوره‌های مصرف شدید، افت فشار در شمال به مسئله‌ای حساس تبدیل شود. سابقه هشدار رسمی وزارت نفت درباره احتمال افت فشار در نیمه شمالی کشور در دوره‌های سرمای شدید، مؤید این آسیب‌پذیری است.
تدابیر فوری باید پیش از شروع اوج مصرف اجرا شود. نخست، شرکت‌های گاز استانی و استانداری‌ها باید یک برنامه شفاف اولویت‌بندی مصرف تهیه کنند و صنایع را از هم‌اکنون درباره سناریوهای محدودیت مطلع سازند.
دوم، واحدهای صنعتی باید موجودی سوخت جایگزین، ظرفیت مخازن و آمادگی تجهیزات دوگانه‌سوز خود را بررسی کنند.
سوم، صنایع بزرگ می‌توانند بخشی از تعمیرات اساسی و فعالیت‌های کم‌مصرف خود را به ماه‌های سرد منتقل کنند تا کاهش تولید ناشی از قطع ناگهانی به حداقل برسد.
راه‌حل‌های موجود نیز در سه سطح قابل پیگیری است: کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت. در کوتاه‌مدت، مدیریت مصرف خانگی، کاهش مصرف نیروگاه‌ها در ساعات بحرانی، استفاده برنامه‌ریزی‌شده از سوخت جایگزین برای صنایع و ذخیره‌سازی بیشتر گاز و سوخت مایع می‌تواند فشار بر شبکه را کاهش دهد. در میان‌مدت، توسعه خطوط انتقال و ایستگاه‌های تقویت فشار در شمال، افزایش بهره‌وری صنایع و اجرای پروژه‌های کاهش مصرف ضروری است. در بلندمدت نیز حفظ و افزایش تولید پارس جنوبی، اجرای پروژه‌های فشارافزایی، توسعه میادین جدید، جمع‌آوری گازهای مشعل و گسترش ذخیره‌سازی زیرزمینی اهمیت دارد. کاهش مشعل‌سوزی نیز یک منبع بالقوه است؛ در یکی از گزارش‌های سال ۱۴۰۳، کاهش فلرینگ پارس جنوبی از حدود ۸ به ۵.۹ میلیون مترمکعب در روز اعلام شده بود.
احتمال محدودیت گاز صنایع شمال را باید جدی گرفت، اما درباره مدت و شدت آن نباید بدون اعلام رسمی پیش‌بینی قطعی ارائه کرد. مهم‌ترین اقدام، عبور از مدیریت بحران لحظه‌ای به برنامه‌ریزی پیشگیرانه است؛ یعنی اطلاع‌رسانی زودهنگام، ذخیره سوخت جایگزین، اولویت‌بندی مصرف، تقویت شبکه شمال و سرمایه‌گذاری هم‌زمان در تولید و کاهش مصرف. چنین رویکردی می‌تواند هزینه اقتصادی محدودیت گاز برای صنایع شمالی را به شکل محسوسی کاهش دهد.
با همه این احوال آنچه از آن مطمئن هستیم این است که زمستان پیش‌رو، سخت‌ترین زمستان سه دهه‌ی اخیر استان‌های شمالی به‌خصوص مازندران خواهد بود
