حرف شمال | شکار یک راس مرال بالغ در منطقه حفاظت شده دودانگه و چهار دانگه ساری موجی از نفرت و نگرانی را در بین دوستداران حیات وحش و محیط زیست به همراه داشت چرا که این افراد از ماه ها قبل با استفاده از همه ظرفیت های موجود هشدارهای زیادی در خصوص اهمیت مراقبت از مرالها در فصل گاوبانگی را اطلاع رسانی کردند.
عده ای از شکارچیان سود جو با نادیده گرفتن اهمیت حفظ آرامش برای سلاطین هیرکانی در فصل گاوبانگی شلیک به این مرالها را که نماد شکوه و زندگی در جنگلهای هیرکانی محسوب می شوند را آغاز کردند.
کارشناسان محیط زیست معتقدند زمانی یک مرال می تواند در یک منطقه جنگلی زندگی بانشاطی داشته باشد که جنگل از یک وسعت کافی برخوردار باشد و راه دسترسی به مناطق مختلف جنگلهای هیرکانی برای این مرالها مسدود نشده باشد. در غیر این صورت نباید به آینده مرال و جنگلهای هیرکانی امید داشت.
مرالها که در شبکه های اجتماعی کاربران از آنها به عنوان سلطان هیرکانی نام می برند زندگی آن با شکوه حیرت انگیز جنگلهای هیرکانی گره خورده است.
بسیاری از مناطق جنگلی بالادست مازندران که زیستگاه مرال بود دیگر صدای از نعره این حیوان به گوش نمی رسد و در حال حاضر لکه های سبزی در این استان وجود دارد که همزمان با گاوبانگی نعره شادی بخش زندگی مرالها به گوش می رسد.
کارشناسان حیات وحش بر این باورند در هر منطقه جنگلی که جاده سازی، اجرای طرح های گردشگری و سرقت چوب و زمین صورت نگیرد حضور مرالها در آن منطقه جنگلی به مراتب بیشتر خواهد بود.
صاحبنظران بر این باورند بانگ مرال که نمادی از آینده طبیعت است اگر این نعره خاموش شود نشان از حال ناخوش جنگلهای هیرکانی محسوب می شود چون زیستگاه این حیوان به مرحله ای از تخریب رسیده است که دیگر جایی برای زندگی مرال نیست.
حفظ زیستگاه مرال یکی از مهمترین شاخصه برای تداوم زندگی این گونه نادر در جنگلهای هیرکانی است و کارشناسان بر این باورند تنها راه حفظ این گونه ارزشمند استفاده از ظرفیت و مشارکت مردمی اهالی بومی منطقه خواهد بود.
شمارش مرالها متفاوت از پرندگان مهاجر و دیگر گونه های جانوری است که در دشت یا کوه زندگی می کنند و با توجه به این که مرال در مناطق بالادست جنگل زندگی می کنند سرشماری دقیقی از آنها وجود ندارد.
اما از روی نعره های مرالها در زمان گاوبانگی به طور میانگین می توان حدس زد که در کنار مرال نر چند مرال ماده وجود دارد اما نکته قابل توجه آن است که جمعیت این گونه در لبه خطر انقراض قرار دارد و بهدلیل شکار بیرویه و تخریب زیستگاه از تعداد آنها کاسته شد.
یکی از زمانهایی که فرصت تعرض به این گونه را در اختیار شکارچیان قرار میدهد، فصل گاو بانگی یا به زبان محلیها «ورزاچمر» است.
گاو بانگی فعالیت پر سر و صدای گوزن نر همزمان با فصل جفت گیری برای تعیین قلمرو است که در آن گوزن نر برای تعیین قلمرو به جنگ با دیگر نرها می رود و با ایجاد صدایی شبیه صدای گاو اهلی، گوزن های ماده را به حضور در محدوده قلمرو خود فرا میخواند.
در فصل گاوبانگی اگر گوزن نر صدای همجنس نر دیگری را در قلمرو خود بشنود با سرعت به سمت صدا حرکت می کند تا گوزن مهاجم را از قلمرو خود خارج کند.
یک مرال زمین گیر شد
روابط عمومی اداره کل محیط زیست مازندران با صدور اطلاعیهای با بیان اینکه، ماموران حین گشت و کنترل در منطقه سیاه گاوسرا از پناهگاه حیاتوحش دودانگه و چهاردانگه ساری موفق به کشف لاشه یک رأس مرال بالغ همزمان با فصل گاوبانگی این گونه جانوری شدند، گفت که عملیات تعقیب شکارچیان ادامه دارد.
ماموران اجرایی حین گشت و کنترل در منطقه سیاه گاوسرا از پناهگاه حیاتوحش دودانگه و چهاردانگه، متوجه صدای شلیک گلوله شدند.
محیطبانان بلافاصله در محل حاضر شده و با بررسی میدانی موفق به کشف لاشه یک رأس مرال بالغ شدند. شکارچیان متخلف با مشاهده محیطبانان از محل متواری شدند و عملیات تعقیب و گریز آنان همچنان ادامه دارد.
ادارهکل حفاظت محیط زیست مازندران با تأکید بر اینکه این شکار غیرمجاز در فصل حساس گاوبانکی (دوره جفتگیری مرال) رخ داده است، اعلام کرد: شکار مرال در این فصل لطمه جدی به پویایی جمعیت این گونه شاخص جنگلهای هیرکانی وارد میکند. یگان حفاظت محیط زیست استان با هماهنگی مراجع قضایی و انتظامی، تا شناسایی و برخورد قانونی با متخلفان این پرونده، پیگیری را بهصورت مستمر ادامه خواهد داد.
مرال یا گوزن قرمز، نماد تنوع زیستی جنگلهای هیرکانی و از گونههای حمایت شده است که قلمرو آن از شمال غرب تا ارسباران و از شمال شرق تا بخش های از خراسان شمالی امتداد دارد و مناطق جنگلی و مرتفع گلستان از جنگلهای بندرگز و نوکنده درغرب تا پارک ملی گلستان در شرق از مهمترین زیستگاههای مرال ایران به شمار میرود.
مرال های ماده در فصل گاوبانگی پس از آن که مرال نر با قرار گرفتن در بلندی، بانگ سر می دهد تا قلمرو خود را تعیین کند، در فضای باز جنگل جمع می شوند تا وارد حرمسرای حریفی شوند که تلاش میکند رقبا را از قلمروش خارج کند و این زمان یکی از فرصت طلبانه ترین موقعیت برای شکارچیان است تا عیش خود را با گرفتن قربانی کامل کنند.
بانگ پی درپی مرال های نر هم در این ایام امکان شناسایی و ردیابی آنها را برای شکار آسان تر میکند.
شکارچیان فرصت طلب به همین هم قانع نمی شوند و تلاش میکنند با تقلید بانگ گوزنهای نر به وسیله دمیدن در شاخ گوزن یا لولههای پلاستیکی، گوزن نر را به طرف خودشان بکشند و سپس با شلیک گلوله رویای زادآوری آنان را بر باد دهند و بی رحمانه آنها را سلاخی کنند.
همچنین در فصل گاوبانگی، گوزن های نر جوان که موفق به تعیین قلمرو نشده اند از قلمرو نرهای بزرگ تر رانده شده و به حاشیه مناطق جنگلی پناه آورده و به آسانی در تیررس شکارچیان گرفتار می شوند.
علاوه بر آن، گوزن ها در فصل جفتگیری به دلیل ترشح هورمون از هوشیاری و تمرکز بالایی در شناسایی و فرار از دام شکارچیان برخوردار نبوده و به آسانی طعمه صیادان می شوند.
به دلیل آسیب پذیر شدن گوزن ها در فصل گاوبانگی، محیط بانان زیستگاههای مرال در مناطق جنگلی گلستان اقدام به برپایی پست های موقت گاوبانگی به وسیله چادر در نقاط حساس کرده و حفاظت از گوزن ها را تشدید می کنند و این در حالیست که در سایر ایام سال، شکار مرال به دلیل پوشش انبوه زیستگاه های جنگلی و هشیاری گوزن ها با مشقت بیشتری همراه است.
چادرهای گاوبانگی در ۲ نقطه بنا می شوند، تعدادی در راس ارتفاعات و پرتگاههای مسلط به پهنههای جنگلی مستقر می شوند که از آن بیشتر برای سرشماری و ثبت صدای مرال و شمارش این گونه استفاده می شود به طوریکه محیط بانان با ثبت صدای مرال و نقاطی که صدا از آن مناطق به گوش می رسد برآوردی حدودی از جمعیت مرال ها به دست می آورند و اگر احیانا صدای تیری به گوش برسد به سایر محیط بانان اطلاع می دهند.
استان مازندران زیستگاه ۴۹۰ گونه جانوری از ردههای مختلف مهرهداران اعم از پرندگان، پستانداران، خزندگان، دوزیستیان و ماهیها است. ۲۶ گونه جانوری در مازندران در زمره گونه های تحت حمایت سازمان های بین المللی محیط زیست قرار دارند