حرف شمال/ مهراب زکیپور| کلاردشت ۵۰ هزار نفری بنابر آمار موجود از ۱۴۰ قله مخروطی شکل با ارتفاع بیش از سه هزار و چهار هزارمتری برخوردار است که کوه هایی نظیر علم کوه، سیاه کمان، شاه علم دار، تخت سلیمان، سنگ سرگ و کرما از معروفترین آنها است.
ضمن آنکه این منطقه علاوه بر داشتن جنگل های سرسبز هیرکانی، رودخانه خروشان حفاظت شده سردابرود، آبشارها و دریاچه های یخی، پوشش مناسب گیاهی و نیز به خاطر داشتن دیواره های صخره ای برای انجام فعالیت های ورزشی نظیر دیواره نوردی، صخره نوردی و اسکی مناسب است.
علم کوه دومین قله بلند ایران و یکی از مجموعهکوه های بلند و به هم پیوسته تخت سلیمان در رشته کوه های البرز است و این زیست بوم به دلیل اختلاف ارتفاع چشمگیر و دارا بودن دره ها و دامنه های پرشمار، گونه های گیاهی و جانوری متنوعی را در خود جا داده است و وجود این گونه های گیاهی آلپی و نیمه آلپی از ویژگی های زیست بوم علم کوه است.
وجود قله های بلند، بالای چهار هزار متر ارتفاع از سطح دریا، یخچال ها و برفچال های طبیعی، دیواره های مرتفع گرانیتی، چمنزارها، مراتع و دامنه های جنگلی از جاذبه های مهم و کم نظیر علم کوه به شمار می آید و از سوی دیگر رویش گیاهان مرتعی، مناظر و چشم اندازهای زیبا و منحصربه فرد، شرایط مناسبی را برای استفاده های مرتعداری، زنبورداری، گردشگری و کوهنوردی در این منطقه فراهم کرده و با این موقعیت های ممتاز متاسفانه چند سالی است این اثر طبیعی با آسیب ها و مخاطره هایی نظیر جاده سازی، برداشت بی رویه گیاهان دارویی و خوراکی، رفت و آمد شکارچیان غیرمجاز همراه بوده و به عبارتی سبب شده تا گردشگری و کوهنوردی ناسازگاری با طبیعت در این منطقه رقم بخورد.
نمونه این آسیب ها بنا به اظهار نظر شماری از صاحب نظران و حامیان محیط زیست می توان به رهاسازی انبوه زباله در سطح عرصه گرفته تا تا تخلیه فاضلاب انسانی و چرای بی رویه دام در مراتع علم کوه همه و همه همچون زخمی بر پیکره قله مرتفع برجای گذاشته است به گونه ای که این مخاطره زیست محیطی همچنان ادامه دار بوده و به نظر می رسد هیچ عزم و اراده ای از سوی مسوولان امر برای نظارت و کنترل تردد کوهنورد نماها به این محیط کوهستان وجود ندارد.
بررسی ها و گزارش های مستند نشان داده که سوابق صعود به قله علم کوه و تخت سلیمان به بیش از ۵۰ سال پیش برمی گردد و آنچه مسئولان و جوامع کوهنوردی شهرستان گزارش داده اند داشتن برنامه ریزی درست، نظارت صحیح و مهم تر از همه این موارد ساماندهی جمعیت زیاد افراد کوهنورد و طبیعت گرد به این شهرستان بوده و پرسشی که هم اینک مطرح بوده آن اینکه آیا حضور این شمار گردشگر در قالب کوهنورد و طبیعت گرد به منطقه، با این شرایط می تواند برای کلاردشت فرصت و سودمند باشد یا نه تهدید و زیانده؟
در این ارتباط رییس قرارگاه مرکزی کوهنوردی رودبارک هم گفت : سال ها شمار زیادی از اهالی بومی از اوایل خرداد ماه تا پایان شهریورماه هرسال با امکاناتی مانند خودروهای شخصی و قاطر از قرارگاه های رودبارک و ونداربن تا تنگه گلو، علم چال و حصارچال مشغول ارایه خدمات به افراد کوهنورد هستند.
حسین امانی افزود : پس از فصول کوهنوردی، به طور طبیعی هزینه تامین حقوق جوامع کوهنوردی نگهداری مجتمع های کوهستانی طی مدت هشت ماه و حتی ترمیم خرابی جاده ها هزینه های هنگفتی دارد و این هزینه ها متاسفانه بدون داشتن درآمد ممکن نیست
فرماندار کلاردشت هم گفت : از خرداد ماه امسال تاکنون برابر گزارش ها، دست کم چهارهزار کوهنورد از نقاط مختلف کشور برای بهره مندی از طبیعت و صعود به قلل منطقه وارد کلاردشت شده اند به طور طبیعی اگر این جمعیت انبوه مدیریت نشود و برنامه ریزی بلندمدت برای ساماندهی آن ها نداشته باشیم نه تنها فرصت نبوده بلکه تهدید کننده هم می باشد.
مسعود وکیلی افزود : بازدیدی به تازگی با حضور شماری از مسوولان، کارشناسان، امدادگران هلال احمرو منابع طبیعی از قرارگاه مرکزی کوهنوردی رودبارک انجام گرفت در این بازدید مسائلی چون رعایت مسائل زیست محیطی، هویت بخشی گردشگران، ایجاد سازه های سبک سرویس بهداشتی، تعیین مکان های تعریف شده برای تخلیه زباله و از همه مهم تر جلوگیری از تردد خودروهای آفرود از نقاط مختلف برای گذر از مراتع و طبیعت این منطقه بوده است.
این مسوول اظهار کرد : آنچه گزارش شده در گذشته بسیاری از آفرود سواران غیر بومی تا آخرین نقطه ای که کمپ یا به عبارتی اقامتگاه برای صعود به قلل علم کوه، تخت سلیمان یا طبیعت آن منطقه تعبیه شده با خودرو گذر می کردند و آسیب جدی به طبیعت منطقه وارد می شد اقداماتی برای ساماندهی این خودروها انجام گرفت و گروهی شکل داده شد اما این خدمات کافی نبوده است از همه این مسائل تامین اعتبار مهم است.
وی خاطرنشان کرد : در مجموع حضور این شمار کوهنورد باید عایداتی برای این شهرستان به همراه داشته باشد در حالی این گونه نبوده و با آمدنشان به منطقه معضلاتی از ترافیک بغرنج گرفته تا دردسرهای تامین نان، آب، دارو، درمان و امداد رسانی در زمان بروز حوادث کوهستان، خرابی جاده ها و ... برای اهالی و مسوولان کلاردشت به همراه دارد.
فرماندار کلاردشت گفت : این جمعیت کوهنورد فقط بابت اقامت چند شبانه روز، شبی حدود ۱۰۰ هزار تومان پرداخت می کنند که در ازای این همه خدمات و مسوولیت های سنگینی در حفظ جان، مال و ... برعهده داریم دارند این ارقام بسیار ناچیز است.
وکیلی توضیح داد : به عنوان مثال کوهنوردی که از مشهد یا دیگر نقاط کشور وارد کلاردشت می شود این افراد به طور طبیعی شناختی روی این منطقه ندارند بنابراین افرادی باید باشند تا هدایتگری این کوهنوردها برای رسیدن به مقصد برعهده بگیرند و نکته مهم تر جمع آوری زباله هایشان در طبیعت و ... همه این موارد مستلزم صرف هزینه بوده است و باید تامین شود.
این مسوول گفت : نامه نگاری به تازگی با رییس فدراسیون کوهنوردی انجام گرفت و در آن نامه قید شده که حق شهر کلاردشت باید پرداخت شود به هر شکل این قلل در کلاردشت واقع شده بنابراین ارایه خدمات با امکانات محلی و اعتبارات سرانه جمعیت بومی به این جمعیت ممکن نیست چرا که ورود این تعداد کوهنورد مشکلاتی برای شهروندان نظیر از ترافیک بغرنج گرفته تا افت فشار آب، کمبود نان، دارو، درمان، خرابی جاده ها و ... در بردارد و نکته مهم تر آنکه اگر حوادث کوهستان چون سقوط کوهنورد از کوه رخ دهد تمام دغدغه ها و نگرانی ها بر عهده مسوولان این منطقه بوده و چنین وضعیتی بسیار نگران کننده است.
وکیلی ابراز امیدواری کرد : با برگزاری نشست در آینده نزدیک با رییس فدراسیون کوهنوردی بتوان آن خواسته های مشروع و قانونی یکی پس از دیگری محقق شود تا این مشکلاتی که هم اینک در ارایه خدمات مساله ساز شده به تدریج رفع شود.
قله علم کوه با ارتفاع ۴۸۵۰ متر در مرکز رشته کوه تخت سلیمان کلاردشت در غرب مازندران قرار دارد.
این قله پس از دماوند با ۵۶۷۱ متر ارتفاع، دومین قله مرتفع ایران است. شهرت قله علم کوه به خاطره وجود دیواره در دامنه شمالی آن است چرا که جزو فنی ترین و سخت ترین مسیرهای سنگ نوردی و دیواره نوردی در ایران است.
این منطقه با بیش از ۴۵ قله بالای ۴۰۰۰ متر و داشتن یخچالهای متعدد، برف چالها و دیواره هایش از مشهورترین ارتفاعات ایران و نامی آشنا برای کوهنوردان داخلی و خارجی است.